Friday, 22.06.2018, 00:31
Welcome Guest

Ваенна-гістарычны клуб "Літвінскае войска"

Артыкулы

Main » Articles » Артыкулы

Беларускія вайсковыя аддзелы пры Беларускай Вайсковай Камісіі.

Беларускія вайсковыя аддзелы пры Беларускай Вайсковай Камісіі.

 

Аўтар: Сяржук Кабрусёў

 

Палкавая гісторыя.

 

У канцы ліпеня 1919 года беларускія актывісты атрымалі дазвол ад польскіх акупацыйных уладаў на стварэньне Беларускай Вайсковай Камісіі пры Галоўным камандаванні Войска Польскага. Арганізацыя ставіла мэту стварэньне беларускай пяхотнай дывізіі разам з дапаможнымі часткамі: артылерыйскім палком, кавалерыйскім эскадронам і сапёрнай ротай. Беларускі легіён у складзе польскіх войскаў павінен быў змагацца супраць бальшавіцкіх акупантаў усходняй Беларусі. 22 кастрычніка 1919 года Пілсудскі выдаў загад аб стварэнні беларускіх вайсковых частак у Слоніме ў складзе дзвух батальёнаў пад камандаваннем палкоўніка Гасана Канапацкага. 20 лістапада акупанты абмежавалі колькасць беларускіх аддзелаў да аднаго батальёна, але паабяцалі стварыць у Слоніме школу падафіцэраў і арганізаваць у Варшаўскай школе падсцяжных беларускі звяз. У канцы лістапада 1919 года БВК апынулася ў Менску, старшынёй быў выбраны П. Аляксюк, намеснікам стаў А. Прушчынскі. Вярбовачная кампанія БВК сустрэла перашкоды з боку польскай акупацыйнай улады і скончылася правалам. Таксама не было вырашана пытанне па абмундзіраванню і ўзбройванню рэкрутаў–палякі зброі не далі. На люты 1920 беларускі батальён складаўся з 25 афіцэраў, 19 падафіцэраў і 55 жаўнераў без зброі. Таксама пад кіраўніцтва БВК у лютым перайшоў франтавы аддзел капітана Сяменіка. 9 ліпеня 1920 года пад час наступа бальшавікоў 25 афіцэраў і 50 жаўнераў беларускага батальёна на чале з маёрам Тунгуз-Завісляком пакінулі Менск і апынуліся ў Лодзі. БВК у новым складзе на чале з Ф. Умястоўскім пачала ў верасні вярбоўку ў беларускі батальён, які значна павялічыўся. Вярнуўся ў Лодзь звяз беларускіх падсцяжных, якія па накіроўцы БВК навучаліся ў Варшаве, з іх была створана кадравая адзінка. На фронт да случакоў ці да Балаховіча палякі беларускія часткі не пусцілі. Афіцэраў БВК, якія дабраліся да случчыны, было няшмат: капітаны Антон Сокал-Кутылоўскі (узначаліў у пачатку снежня 1-шы Слуцкі полк), Антон Борык (начальнік штабу брыгады, пазней зняты з гэтай пасады), маёр Андрэй Якубецкі (Галоўнакамандуючы збройных сілаў БНР), паручнікі Тодар Янушэнка, Макар Касцевіч (загадчык друкарні брыгады ў Клецку). 21 красавіка 1921 года пачалася ліквідацыя беларускіх аддзелаў. Шмат беларускіх камбатантаў, якія палічылі сябе ашуканымі польскімі ўладамі, вырашылі не працягваць сваю вайсковую кар’еру ў войску Польшы.

 

Строй.

 

Для беларускага батальёна Вайсковай Камісіяй былі распрацаваны свае знакі рознасці: наплечнікі з хафтаванай Пагоняй, бел-чырвона-белыя пятліцы на шынэль, цэшкі з Пагоняй. Штабныя і тэхнічныя часткі павінны былі насіць кіцель і фуражку з чырвонымі кантамі, чорны абадок на фуражцы, пяхота-чорныя канты, шэры абадок, кавалерыя–белыя канты, абадок на фуражцы, каўнер і закаўрашы блакітныя. Вайсковы стан у афіцэраў пазначаўся бел-чырвона-белымі нашыўкамі на рукаве фрэнча ці зорачкамі на наплечніках. Афіцэры насілі кіцелі царскага, польскага войска, польскія фуражкі.

 

 

Аляксандр Прушчынскі, намеснік старшыні БВК. Апрануты ў кіцель, які сваім кроям падобны на летувіскі кіцель мадэлі 1919 года. На каўнеры пятліцы з Пагоняй. Фуражка польскіх вайсковых службоўцаў зялёна-карычневая мадэлі 1919 года з чорным брылем і раменчыкам, (такія фуражкі з кантам і абадком колера сукна насілі ў войску Польшы лекары, юрысты, тапографы, фінансісты, працаўнікі канцэлярыі ды іншыя). Абадок абшыты шырокім галуном, вышэй цэшка з Пагоней Віленскай гімназіі. На закаўрашах кіцеля бел-чырвона-белыя нашыўкі падсцяжнога.

Цэшка Віленскай беларускай гімназіі. Вышыня каля 30 мм. Ёсць два варыанта такой цэшкі, якія адрозніваюцца вершнікам на тарчы.

 

Фуражка польскай жандармерыі. Падобныя фуражкі насілі беларускія афіцэры.

Камандзір беларускага батальёна палкоўнік Гасан Канапацкі. На наплечніках тры зорачкі і дзве паскі на польскі ўзор. Фуражка польскіх вайсковых службоўцаў з дзвума срэбранымі пасікамі. На каўнеры шынеля паска, як у польскіх вайскоўцаў, верагодна, чорна-чырвоная.

 

Цэшка Г. Канапацкага (фотаздымак з выдання Жаўнеры БНР. Латышонак А. ).  Гэта цэшка-цэшка паліцыянта Віленскай губерніі часоў Міколы Раманава, з якой выдалілі карону.

Выява фуражкі польскіх старшых афіцэраў-службоўцаў з статута 1920 года.

Наплечнік з мундзіра Гасана Канапацкага. Поле з зялёнага сукна.

Штабс-капітан Антон Борык. Удзельнік беларуска-расейскай вайны 1920 года на случчыне. Апрануты ў польскі афіцэрскі карычнева-зялёны мундзір мадэлі 1919 года.

 

Карычнева-зялёны афіцэрскі польскі мундзір мадэлі 1919 года. Рэканструкцыя.

 

Падпаручнік Макар Касцевіч. Фуражка польскіх службоўцаў з адным срэбраным пасікам угары абадка, цэшка з Пагоняй, адна зорачка. Кіцель падобны на польскі афіцэрскі шэры кіцель мадэлі 1917 года. На левым рукаве  дзве бел-чырвона-белыя нашыўкі падпаручніка. Такія нашыўкі замест наплечнікаў па паказанням удзельніка беларуска-расейскай вайны на случчыне Пракулевіча насілі афіцэры БВК.

 

Выява фуражкі польскіх малодшых афіцэраў-службоўцаў з статута 1920 года.

 

Польскі афіцэрскі шэры кіцель мадэлі 1917 года. Замест польскіх наплечнікаў выкарыстоўваліся беларускія з Пагоняй. Рэканструкцыя.

Сцяжны Аляксандр Фохт. Наплечнікі з Пагоняй, пятліцы бел-чырвона-белыя (па версіі Латышонка). На фуражцы 2 матузка, на якіх Пагоня (б-ч-б стужку, якую апісвае Латышонак, тут я не бачу). Кіцель падобны на шэры польскі афіцэрскі мадэлі 1917 года. На каўнеры кіцеля пятліца з галуна, якая падобна на нашыўку на рукаве шынеля.

Нашыўкі на рукаў, наплечнікі, пятліцы, цэшкі афіцэраў беларускага батальёна пры БВК: 1-падсцяжны, 2-сцяжны, 3-падпаручнік, 4-паручнік, 5-капітан, 6-маёр, 7-падпалкоўнік, 8-палкоўнік.  Графічная рэканструкцыя. Падафіцэры, па Латышонку, насілі на нашыўках паскі, якімі пазначаўся вайсковы стан (капрал, дружыновы, фельдфебель).

 

У артыкулу выкарыстаны фотаздымкі з выданняў Алег Латышонак. Жаўнеры БНР.–Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, 2009; Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах - Мінск : Медысонт, 2006.

Category: Артыкулы | Added by: Сяржук_з_Барысава (18.12.2013)
Views: 1820 | Tags: БНР | Rating: 5.0/1
Total comments: 0
Name *:
Email *:
Code *:
Login form
Артыкулы [84]
Section categories
Артыкулы [84]
Our poll
Rate my site
Total of answers: 9
Site friends
  • Create a free website
  • Online Desktop
  • Free Online Games
  • Video Tutorials
  • All HTML Tags
  • Browser Kits
  • Statistics

    Total online: 1
    Guests: 1
    Users: 0
    Copyright MyCorp © 2018 | Free website builderuCoz